محمدرضا پهلوان/ کارشناس میراث فرهنگی
در گوشهای از استان خراسان رضوی، در شهرستان لاین و روستاهای کهن پیرامون آن، همواره آیینهایی زنده است که بخشی ارزشمند از تاریخ شفاهی، فرهنگ و هویت ایران عزیز را روایت میکنند؛ آیینهایی که نسل به نسل منتقل شده و همچنان با اصالت و شکوه خود ادامه دارند.
لاین و روستاهای تاریخی اطراف آن، در دامنههای سرسبز و چشمنواز رشتهکوههای هزارمسجد جای گرفتهاند؛ سرزمینی که طبیعت زیبا، فرهنگ غنی و زندگی مردمش در هم تنیده شده است. سفر گروه ما به روستاهای کالو، رباط، پلگرد و بابارمضان، برای دیدن مراسم عروسی سنتی ، فرصتی بود برای تماشای یکی از زیباترین و اصیلترین جلوههای فرهنگی این منطقه و ایران عزیر ، مراسم عروسی سنتی کرمانجها بود .
نخستین چیزی که در نگاه اول جلب توجه میکند، پوشش زیبا، اصیل و کامل اسلامی بانوان است؛ پوششی که تنها یک لباس نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی زنان نجیب کرمانج به شمار میرود. رنگها، نقشها، بافتههای هنرمندانه، ابریشمدوزیها و تزئینات ظریف با سکه و دیگر عناصر سنتی، جلوهای چشمنواز به این پوشش بخشیده و نشان میدهد که هنر و فرهنگ در زندگی روزمره مردم این دیار چه جایگاه ارزشمندی دارد.
مراسم عروسی کرمانجها تنها یک جشن ازدواج نیست؛ جشن بزرگ فرهنگ، موسیقی، هنر، همدلی و زندگی است. در این آیین باشکوه، گاه طی سه روز تا یک هفته، نوای عاشقها، دهل، سرنا و قوشمه در فضای روستا طنینانداز میشود. موسیقی و ریتمها ریشه در فرهنگ و هنر بومی منطقه دارند و هر نغمه، گویی بخشی از خاطره و تاریخ این مردم را با خود حمل میکند.
رقصهای آیینی و رزمی زنان و مردان نیز، به صورت جداگانه، بخشی دیگر از این مراسم است؛ حرکاتی هماهنگ و پرشور که علاوه بر جنبه شادی و سرگرمی، نشانهای از دلاوری، انسجام، هویت و روحیه جمعی کرمانجهاست.
از دیگر بخشهای جذاب این آیین، حنابندان و سوار بر اسب شدن عروس و داماد است؛ تصاویری زیبا و تماشایی که در کنار موسیقی، پوشش سنتی و فضای طبیعی روستا، مجموعهای کمنظیر از فرهنگ بومی خراسان رضوی را شکل میدهد.
آنچه مراسم عروسی سنتی کرمانجهای لاین را متمایز میکند، بکر بودن، اصالت و فاصله آن از تشریفات و تجملات امروزی است. این مراسم هنوز روح واقعی یک جشن مردمی را در خود حفظ کرده است؛ جشنی که در آن همه چیز از موسیقی و لباس گرفته تا حرکت، آیین و مشارکت مردم، ریشه در فرهنگ منطقه دارد.
این آیین را میتوان یکی از منحصربهفردترین جلوههای میراث ناملموس ، دانست؛ میراثی زنده که اگر به درستی معرفی و ثبت و مستندسازی شود، میتواند نهتنها برای پژوهشگران و علاقهمندان فرهنگ و مردمشناسی، بلکه برای گردشگران فرهنگی و علاقهمندان به تجربههای اصیل و متفاوت، جذابیتی فراوان داشته باشد.
عروسی کرمانجهای لاین، تصویری زنده از پیوند انسان، طبیعت، موسیقی، پوشش، هنر و سنت است؛ روایتی که در میان کوههای هزارمسجد هنوز نفس میکشد و شایسته است با نگاه مسئولانه حفظ، معرفی و به نسلهای آینده سپرده شود.
شاید یکی از زیباترین جلوههای گردشگری فرهنگی ایران، همین آیینهای بکری باشد که هنوز برای نمایش و دیدهشدن، خود را به دست فراموشی نسپردهاند؛ آیینهایی که باید پیش از آنکه تنها در قاب عکسها و خاطرات باقی بمانند، دیده، شناخته و ثبت شوند./ شهریور ۱۴۰۵
۲ پاسخ
سلام وعرض ادب خدمت جناب پهلوان عزیز وتشکر بابت بهتصویر کشیدن آیین زیبای عروسی وشادی قوم با اصالت ،شاد ومهربان کرمانج که در طول تاریخ افتخار خطه شمال خراسان بزرگ بوده وهستند برای این عزیزان سلامتی وشادی وبرای شما فرهیخته محترم نیز سلامتی وموفقیت در به تصویر کشیدن این این سنتهای زیبا را برای یادآوری وانتقال به نسل جدید را آرزومندم موفق باشید با احترام سیدی
با سپاس و خسته نباشید از این همه شکوه و جلال و اصالت. واقعا اصیل بودن و بکر بودن و دوری از تجملات بارزه اصلی عروسی ها ی کرمانج ها بخصوص خطه فرهنگ دوست لاین عزیز است . بنده خودم درشهرستان درگز با تورها و لیدرهای که آشنایی دارم زنگ میزنند برای عروسی ها لاین که برنامه ریزی و هماهنگی کن مراسم چه زمانی هست ما تورها را برای یک دو ساعتی هم شده به تماشای این آیین اصیل و بکر ببریم . باتشکر از زحماتی که برای معرفی این میراث ناملموس کشیدید و به تصویر کشیدید . 🌹