به گزارش پرس‌وجو نیوز، خراسان رضوی در سال‌های اخیر ظرفیت قابل توجهی در حوزه فناوری اطلاعات، شرکت‌های دانش‌بنیان، نیروی انسانی متخصص و فعالیت‌های اقتصاد دیجیتال ایجاد کرده است؛ ظرفیتی که مسئولان استان معتقدند برای تبدیل شدن به یک مزیت اقتصادی پایدار، به زیرساخت‌های مناسب و یک برنامه اجرایی منسجم نیاز دارد.
در همین راستا، غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی، در کارگروه پایش و راهبری پروژه‌های کلان استان با اشاره به ظرفیت‌های مشهد اظهار کرد که وجود دانشگاه‌ها، نیروی انسانی متخصص، شرکت‌های فناور و ظرفیت‌های اقتصاد دیجیتال، فرصت مناسبی برای توسعه فعالیت‌های فناورانه فراهم کرده است، اما استفاده از این ظرفیت بدون ایجاد زیرساخت‌های لازم امکان‌پذیر نیست.
مظفری تأکید کرد توسعه اقتصاد دیجیتال نباید تنها به افزایش تعداد شرکت‌های فناور محدود شود، بلکه زیرساخت‌های ارتباطی، فیزیکی، فناوری و سرمایه‌گذاری باید در کنار یکدیگر قرار گیرند تا یک اکوسیستم واقعی و قابل توسعه شکل بگیرد.
وی پروژه پارک فاوا را یکی از بسترهای مهم برای تجمیع ظرفیت‌های اقتصاد دیجیتال استان دانست و خواستار تعیین تکلیف موضوعاتی مانند اختیارات، طراحی، سرمایه‌گذاری و الزامات اجرای پروژه شد تا این طرح از مرحله برنامه‌ریزی عبور کرده و وارد فاز عملیاتی شود.
استاندار خراسان رضوی همچنین بر نقش بخش خصوصی در اجرای پروژه‌های فناوری تأکید کرد و گفت باید زمینه حضور سرمایه‌گذاران و شرکت‌های فعال این حوزه فراهم شود. به گفته وی، ظرفیت موجود در دانشگاه‌ها، شرکت‌های فناور، بخش خصوصی و دستگاه‌های اجرایی زمانی می‌تواند اثر اقتصادی ایجاد کند که در یک مسیر مشترک قرار گیرد و به تولید محصول و ارائه خدمات منجر شود.
یکی از بخش‌های مهم این مسیر، توسعه زیرساخت ارتباطی استان و به‌ویژه شبکه فیبر نوری است. مظفری با اشاره به اهمیت این پروژه گفت آثار فیبر نوری شاید در نگاه نخست به اندازه یک پروژه عمرانی بزرگ قابل مشاهده نباشد، اما این زیرساخت می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر فعالیت کسب‌وکارها، شرکت‌های فناور و توسعه اقتصاد دیجیتال داشته باشد.
وی تأکید کرد چنانچه مانعی در مسیر اجرای پروژه وجود داشته باشد و امکان رفع آن در داخل استان فراهم باشد، نباید این مسائل موجب توقف یا کند شدن عملیات شود. از نگاه استاندار، دستگاه‌های مختلف باید مسائل پروژه را به شکل مسئله‌محور دنبال کنند و هدف نهایی نیز باید در زندگی شهروندان و توسعه استان قابل مشاهده باشد.
مظفری توسعه فیبر نوری، ایجاد زیرساخت مناسب برای فعالیت شرکت‌های فناور و راه‌اندازی مراکزی مانند پارک فاوا را اجزای یک زنجیره واحد دانست و گفت هیچ‌کدام از این پروژه‌ها نباید جدا از دیگری دیده شوند.
برنامه توسعه پوشش فیبر نوری تا سال آینده
در ادامه این نشست، جواد خدائی، مشاور عالی استاندار و مسئول پیگیری پروژه‌های کلان و طرح‌های ویژه خراسان رضوی، آخرین وضعیت پروژه پردیس رضوی مشهد را تشریح کرد.
خدائی با اشاره به اهمیت این پروژه در توسعه زیرساخت‌های اقتصاد دیجیتال استان گفت مراحل مربوط به زمین، کاربری و طراحی پردیس طی شده و اکنون مهم‌ترین مسئله، تعیین تکلیف اختیارات و سازوکار اجرایی برای ورود پروژه به مرحله عملیات است.
وی مساحت زمین پروژه را حدود ۸.۳ هکتار اعلام کرد و گفت پس از طی فرآیند واگذاری زمین و تصویب کاربری‌ها در کمیسیون ماده پنج، طراحی پروژه انجام شده و طرح آماده است. همچنین از نظر مجوزهای اصلی، مانع جدی وجود ندارد و شرکت‌هایی که قرار است در این مجموعه مستقر شوند، می‌توانند فرآیند قانونی ساخت‌وساز را طی کنند.
خدائی در عین حال گفت پروژه حدود شش ماه آماده ورود به مرحله عملیات آماده‌سازی بوده، اما تعیین پیمانکار با تأخیر مواجه شده است. وی بخشی از این مشکل را ناشی از قرار گرفتن فرآیندهای تصمیم‌گیری در خارج از استان دانست و تأکید کرد برای اجرای به‌موقع پروژه، باید اختیارات بیشتری به استان واگذار شود.
مشاور عالی استاندار خراسان رضوی همچنین ظرفیت سرمایه‌گذاری بخش خصوصی را برای پردیس رضوی قابل توجه دانست و گفت مجموعه‌هایی در سطح کشور برای حضور در حوزه‌هایی مانند مراکز داده و پارک‌های فناوری علاقه‌مند هستند، اما جذب سرمایه‌گذار نیازمند آماده‌سازی زیرساخت‌ها، تعیین سازوکار واگذاری زمین و فراهم شدن شرایط استقرار شرکت‌هاست.
وی افزود آماده‌سازی زمین به تنهایی کافی نیست و زیرساخت‌هایی مانند انرژی، تأسیسات و دسترسی‌های مورد نیاز نیز باید همزمان فراهم شود تا شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور امکان استقرار پیدا کنند.
خدائی همچنین از ظرفیت ایجاد یک کریدور فناوری در جنوب‌غرب مشهد سخن گفت و اظهار کرد در صورت فعال شدن پردیس رضوی و اجرای طرح‌های مرتبط در محدوده دانشگاه فردوسی، امکان شکل‌گیری یک پهنه نوآوری در این بخش از شهر وجود دارد.
۴۸ درصد مشهد زیر پوشش فیبر نوری
در بخش دیگری از این نشست، علی دلگیر، مدیرکل ارتباطات و فناوری اطلاعات خراسان رضوی، گزارشی از روند اجرای پروژه فیبر نوری منازل و کسب‌وکارها ارائه کرد و گفت در حال حاضر حدود ۴۸ درصد شهر مشهد تحت پوشش فیبر نوری قرار گرفته و امکان واگذاری سرویس به متقاضیان فراهم است.
دلگیر با اشاره به فعالیت کمیته راهبری پروژه از اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۴ اظهار کرد روند اجرای پروژه‌های زیرساختی از جمله فیبر نوری، پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات و توسعه زیرساخت شبکه دولت به صورت مستمر رصد می‌شود.
وی تأکید کرد هدف از اجرای فیبر نوری صرفاً افزایش سرعت اینترنت نیست، بلکه ایجاد زیرساخت برای توسعه خدماتی همچون رایانش ابری، اینترنت اشیا، شهر هوشمند، هوش مصنوعی و سایر فناوری‌های نوین است.
مدیرکل ارتباطات و فناوری اطلاعات خراسان رضوی با اشاره به محدودیت‌های شبکه مسی گفت این شبکه علاوه بر محدودیت سرعت و ظرفیت، با مشکلاتی مانند سرقت کابل و هزینه بالای نگهداری مواجه است و توسعه فیبر نوری می‌تواند ظرفیت و پایداری شبکه ثابت را افزایش دهد.
دلگیر همچنین توضیح داد که «حفاری» با «پوشش قابل استفاده» تفاوت دارد. بر اساس گزارش ارائه‌شده، میزان پیشرفت حفاری در مشهد حدود ۶۱ درصد است، اما حدود ۴۸ درصد شهر در وضعیت امکان واگذاری سرویس قرار دارد؛ چرا که پس از حفاری، نصب تجهیزات، ایجاد پوشش و آماده‌سازی سرویس نیز باید انجام شود.
به گفته وی، مخابرات ایران، شاتل، آسیاتک و ایرانسل در مناطق مختلف مشهد در اجرای پروژه فیبر نوری مشارکت دارند و همکاری مدیریت شهری نیز در پیشبرد عملیات مؤثر بوده است.
دلگیر درباره شهرستان‌های خراسان رضوی نیز اعلام کرد در تعدادی از شهرها شبکه به مرحله آماده بهره‌برداری رسیده و حدود ۷۵ درصد جمعیت هدف شهرستان‌ها تحت پوشش قرار گرفته‌اند.
وی تأمین تجهیزات، هزینه عملیات عمرانی، افزایش قیمت تجهیزات و دشواری تأمین مالی را از چالش‌های اصلی پروژه برشمرد و گفت سرقت تجهیزات فعال شبکه نیز می‌تواند موجب اختلال در سرویس‌دهی به مشترکان شود.
پردیس رضوی؛ زیرساختی برای شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان
در ادامه، هدی پیروی، رئیس پردیس رضوی پارک فاوا، درباره جایگاه این پروژه در اکوسیستم فناوری استان توضیح داد.
پیروی اظهار کرد پردیس فاوا زیرمجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است و پردیس رضوی به دلیل ظرفیت‌های خراسان رضوی در حوزه فناوری و اقتصاد دیجیتال، به یکی از زیرساخت‌های مهم این مجموعه در کشور تبدیل شده است.
به گفته وی، فعالیت پردیس رضوی از سال ۱۳۹۸ آغاز شده و بخشی از شرکت‌های فناور و تولیدکنندگان محتوای دیجیتال در فضاهای مختلف و به صورت امانی مستقر شده‌اند، اما تاکنون زیرساخت مستقلی متناسب با ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور استان وجود نداشته است.
پیروی افزود پروژه پردیس فکوری با هدف رفع این خلأ در فهرست پروژه‌های کلان استان قرار گرفته و قرار است فضای مستقلی برای استقرار و توسعه شرکت‌های فعال در اقتصاد دیجیتال فراهم کند.
وی چشم‌انداز پنج‌ساله پروژه را تبدیل پردیس رضوی به یکی از قطب‌های ملی داده، هوش مصنوعی، حکمرانی داده و صادرات خدمات دیجیتال اعلام کرد و جذب شرکت‌های فناور و سرمایه‌گذاران ملی را از محورهای اصلی آن دانست.
رئیس پردیس رضوی پارک فاوا گفت برای تأمین مالی پروژه علاوه بر جذب شرکت‌های فناور، امکان مشارکت سرمایه‌گذاران سایر حوزه‌ها و تشکیل کنسرسیوم با شرکت‌های فناور نیز پیش‌بینی شده است. همچنین برای چهار برج پروژه، مدل‌های مختلف سرمایه‌گذاری از جمله فروش متری و مشارکت سرمایه‌گذاران در نظر گرفته خواهد شد.
پیروی تولید محتوای دیجیتال، حکمرانی هوشمند، علم داده، هوش مصنوعی، خدمات ابری و صادرات محصولات دانش‌بنیان در حوزه ICT را از زمینه‌های اصلی فعالیت پردیس عنوان کرد و «فناوری‌های حوزه زیارت و گردشگری» را نیز یکی از ظرفیت‌های ویژه خراسان رضوی دانست.
وی موقعیت مکانی پردیس در جنوب‌غرب مشهد و نزدیکی آن به دانشگاه فردوسی، مراکز آموزش عالی، کارخانه نوآوری و شرکت‌های فناور را از مزیت‌های پروژه برشمرد.
به گفته پیروی، سایت پردیس حدود ۸.۸ هکتار وسعت دارد و در مرحله نخست، عملیات اجرایی در قطعه‌ای حدود ۴۵ هزار مترمربع انجام خواهد شد. پیمانکار آماده‌سازی فاز نخست انتخاب شده و ابلاغ قرارداد آن در دستور کار قرار دارد، اما رفع برخی معارضات و هماهنگی بین دستگاه‌ها برای آغاز عملیات ضروری است.
رئیس پردیس رضوی فاوا همچنین تأکید کرد این مجموعه صرفاً به عنوان مجموعه‌ای از ساختمان‌های اداری طراحی نشده و قرار است محیطی برای زیست و فعالیت شرکت‌های اقتصاد دیجیتال باشد. فضای سبز، بازچرخانی آب، استفاده از آب خاکستری، پنل‌های خورشیدی، خدمات فرهنگی و رفاهی، امکانات ورزشی و مسیرهای پیاده از جمله ویژگی‌های پیش‌بینی‌شده در طرح است.
پیروی در پایان با اشاره به طراحی چهار تیپ قطعه برای استقرار شرکت‌ها و مذاکرات اولیه با شهرداری مشهد برای تسهیل صدور مجوزها، تأمین سرمایه مورد نیاز برای ساخت چهار برج را یکی از چالش‌های اصلی پروژه دانست و گفت برای اجرای این بخش، سرمایه‌گذاری در سطح استان و کشور مورد نیاز است.
برآیند مباحث مطرح‌شده از سوی غلامحسین مظفری، جواد خدائی، علی دلگیر و هدی پیروی نشان می‌دهد توسعه اقتصاد دیجیتال در خراسان رضوی به یک پروژه منفرد محدود نیست، بلکه مجموعه‌ای از زیرساخت‌های ارتباطی، مراکز فناوری، شرکت‌های دانش‌بنیان، سرمایه‌گذاران، دانشگاه‌ها و دستگاه‌های اجرایی باید در کنار یکدیگر قرار گیرند.
در این میان، فیبر نوری بستر ارتباطی این زنجیره را فراهم می‌کند و پردیس رضوی می‌تواند محل استقرار و توسعه شرکت‌های فناور باشد؛ در حالی که دانشگاه‌ها، سرمایه‌گذاران و بخش خصوصی نیز حلقه‌های دیگر این اکوسیستم را شکل می‌دهند. مسئولان استان بر این باورند که عبور این طرح‌ها از مرحله برنامه‌ریزی و ورود آنها به عملیات اجرایی، شرط اساسی برای تبدیل ظرفیت‌های علمی و انسانی خراسان رضوی به فعالیت اقتصادی و توسعه پایدار اقتصاد دیجیتال است.
